Τρίτη, 19 Δεκεμβρίου 2017

 

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ

Ο ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΙΝΑΙ Η ''ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΜΟΡΦΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ''

Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες και η δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο, μετά από αυτόν του πνεύμονα, στο γυναικείο φύλο. Μία στις 8 – 12 γυναίκες περίπου, θα εμφανίσει καρκίνο μαστού, κάποια στιγμή στη ζωή της. Αυτό σημαίνει ότι θα έχουμε περίπου 3.500 με 4.000 νέες περιπτώσεις καρκίνου του μαστού στην Ελλάδα, ετησίως.

Παράγοντες κινδύνου

Ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου για εμφάνιση καρκίνου μαστού είναι η ηλικία της γυναίκας. Δηλαδή αυξανομένης της ηλικίας, αυξάνεται ο κίνδυνος. Άλλος παράγοντας κινδύνου είναι το οικογενειακό ιστορικό. Ο κίνδυνος κληρονομικότητας για καρκίνο μαστού, με βάση το οικογενειακό ιστορικό, εξαρτάται από τον αριθμό των συγγενών που έχουν νοσήσει, το βαθμό συγγένειας με την ασθενή (οι πρώτου βαθμού συγγενείς έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο), από την ηλικία που νόσησαν οι συγγενείς (όσο μικρότερη η ηλικία, τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος), την ύπαρξη καρκίνου μαστού σε άνδρες στην οικογένεια, την ύπαρξη κακοήθειας στην ωοθήκη κ.α. Η κληρονομικότητα ελέγχεται με γονιδιακό έλεγχο των γονιδίων BRCA 1 & 2. Πρέπει όμως να ξέρουμε ότι ένα μικρό μόνο ποσοστό του καρκίνου του μαστού, είναι κληρονομικός ( 4 – 7 % επί του συνόλου).

Γυναίκες με πρώιμη έναρξη εμμήνου ρύσης (κάτω των 12 ετών) ή με καθυστερημένη εμμηνόπαυση (άνω των 55 ετών) έχουν αυξημένο κίνδυνο. Άτοκες γυναίκες (γυναίκες που δεν έχουν γεννήσει) εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο, ενώ ο μεγάλος αριθμός τοκετών, φαίνεται να δρα προστατευτικά στην εμφάνιση καρκίνου του μαστού. Μεγάλη σημασία έχει η ηλικία της γυναίκας, στην οποία απέκτησε το πρώτο παιδί. Γυναίκες που γέννησαν το πρώτο παιδί πριν την ηλικία των 20 ετών, έχουν τρεις φορές μικρότερο κίνδυνο, σε σχέση με αυτές που γέννησαν πρώτη φορά μετά την ηλικία των 35 ετών. Η μακροχρόνια λήψη ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης (πάνω από 4 χρόνια) στην εμμηνόπαυση, αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο μαστού. Ο θηλασμός, όπως και η κύηση, παίζει προστατευτικό ρόλο στην εμφάνιση καρκίνου του μαστού. Η αυξημένη πρόσληψη ζωικού λίπους και αλκοόλ, το κάπνισμα και η παχυσαρκία αυξάνουν τον κίνδυνο, ενώ κάποιες βιταμίνες και ιχνοστοιχεία (σελήνιο, βιταμίνες Α, C, Ε), δρουν προστατευτικά. Η έντονη φυσική άσκηση σε νεαρή ηλικία, ελαττώνει τον κίνδυνο. Οι ακτινογραφίες που γίνονται για διαγνωστικούς σκοπούς, περιέχουν ελάχιστη δόση ακτινοβολίας και δεν εγκυμονούν κινδύνους. Η ετήσια μαστογραφία στα πλαίσια προληπτικού ελέγχου, είναι απόλυτα ασφαλής.

Πρόληψη για τον καρκίνο του μαστού

Πρόληψη σημαίνει κάνω κάτι για να μην πάθω μία ασθένεια. Στην περίπτωση του καρκίνου του μαστού, κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό. Δεν μπορούμε δηλαδή, σε μία γυναίκα που θα νοσήσει από καρκίνο μαστού, να κάνουμε κάτι, ώστε να μη νοσήσει, εκτός κι αν υποβληθεί σε προληπτική αμφοτερόπλευρη μαστεκτομή, κάτι που πρακτικά δεν είναι αποδεκτό, αν δεν υπάρχει ιατρική ένδειξη. H αδυναμία της πρόληψης στην περίπτωση του μαστού, μας οδηγεί στην έννοια της έγκαιρης διάγνωσης ή πιο απλά της πρώιμης διάγνωσης της νόσου. Έγκαιρηπρώιμη διάγνωση, θεωρείται η υποκλινική διάγνωση, πριν η πάθηση δώσει συμπτώματα και σημεία. Έγκαιρη διάγνωση στην περίπτωση του μαστού, σημαίνει ανεύρεση του όγκου σε όσο το δυνατόν μικρότερο μέγεθος, όταν δεν έχει δώσει ακόμα συμπτώματα (δεν ψηλαφιέται ο όγκος με το χέρι). Τότε, η νόσος είναι ακόμα τοπική και η αντιμετώπισή της ισοδυναμεί με πλήρη ίαση. Ο καρκίνος του μαστού είναι θεραπεύσιμος, αν διαγνωστεί έγκαιρα, δηλαδή νωρίς. Ένας όγκος μικρότερος από 1 εκατοστό, με αρνητικούς λεμφαδένες, έχει 98% πιθανότητα να θεραπευτεί πλήρως.

Έγκαιρη διάγνωση των παθήσεων του μαστού, μπορεί να γίνει με την αυτοεξέταση, την εξέταση από το γιατρό και με τη μαστογραφία.

Αυτοεξέταση είναι η εξέταση των μαστών από την ίδια τη γυναίκα. Με τη συστηματική και σωστή μηνιαία αυτοεξέταση, η γυναίκα βρίσκει ογκίδια, σε σχετικά μικρό μέγεθος (περίπου 8 mm), ενώ σε τυχαία εξέταση τα βρίσκει σε μεγαλύτερο μέγεθος (2 εκατοστά). Άρα, η σωστή αυτοεξέταση, βρίσκοντας μικρά ογκίδια, βοηθάει στην έγκαιρη διάγνωση και στην αποτελεσματικότερη θεραπεία. Ως εκ τούτου, οι γυναίκες πρέπει να διδάσκονται το σωστό τρόπο αυτοεξέτασης από το γιατρό και να ενθαρρύνονται να την πραγματοποιούν. Η αυτοεξέταση πρέπει να γίνεται κάθε μήνα, αρχίζοντας από την ηλικία των 20 ετών. Σε περίπτωση κάποιου ευρήματος, η γυναίκα πρέπει να μην πανικοβληθεί, αλλά να επισκεφθεί αμέσως το γιατρό της. Ο γιατρός της γυναίκας και κυρίως ο εξειδικευμένος στις παθήσεις του μαστού γιατρός, θα καθορίσει τα βήματα για τη σωστή διάγνωση και αντιμετώπιση της πάθησης.

          Ιατρική εξέταση είναι η προσεκτική και σωστή εξέταση των μαστών από έμπειρο γιατρό. Η ιατρική εξέταση μπορεί να ανακαλύψει όγκους μικρούς, διαμέτρου 0,5 – 1 εκατοστού, που θεωρείται αρχικό στάδιο. Η έγκαιρη διάγνωση σε αρχικό στάδιο, οδηγεί σε μείωση της θνησιμότητας της νόσου και σε αύξηση της επιβίωσης. Σε ηλικία 20 – 40 ετών, η εξέταση των μαστών πρέπει να γίνεται από το γιατρό της γυναίκας (γυναικολόγο – χειρουργό – παθολόγο – γενικό γιατρό), μία φορά κάθε χρόνο, μία εβδομάδα μετά την αρχή της περιόδου. Σε ηλικία 20 – 40 ετών, η εξέταση των μαστών από γιατρό εξειδικευμένο στις παθήσεις του μαστού, πρέπει να γίνεται μία φορά κάθε 2 – 3 χρόνια. Ο ειδικός, σε περίπτωση παθολογικών ευρημάτων, θα καθορίσει πόσο συχνά θα γίνεται η ιατρική εξέταση για τις ηλικίες 20 – 40 ετών. Μετά την ηλικία των 40 ετών, η εξέταση των μαστών από γιατρό εξειδικευμένο στις παθήσεις του μαστού, πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο. Ο εξειδικευμένος στις παθήσεις του μαστού γνωρίζει εκτός από την ψηλάφηση, την αντιμετώπιση που χρειάζεται κάθε περιστατικό, είτε πρόκειται για διάγνωση είτε για θεραπεία.

Μαστογραφία είναι η ακτινογραφία του μαστού, που γίνεται με ένα ειδικό μηχάνημα, που λέγεται μαστογράφος. Η μαστογραφία μπορεί να εντοπίσει όγκους στο μαστό μεγέθους 4 – 6 mm ή και μικρότερους. Άρα, η μαστογραφία εντοπίζει όγκους πολύ μικρούς σε μέγεθος, όγκους που η ίδια η γυναίκα ή ο γιατρός, δεν μπορούν να ψηλαφήσουν. Τότε δεν υπάρχουν ακόμα συμπτώματα (ασυμπτωματικοί όγκοι), ο όγκος είναι περιορισμένος μόνο στην περιοχή που αναπτύσσεται και η διάγνωση της νόσου σε αυτό το στάδιο, είναι πραγματικά πρώιμη. Επομένως, η προληπτική μαστογραφία είναι η μόνη μέθοδος που εντοπίζει όγκους σε γυναίκες που δεν εμφανίζουν κανένα σημείο ή σύμπτωμα (όγκοι που δεν είναι αντιληπτοί με την ψηλάφηση) και με την πραγματικά έγκαιρη διάγνωση που προσφέρει, εξασφαλίζει πραγματική ίαση. Η διάγνωση με μαστογραφία γίνεται κατά μέσο όρο 2 χρόνια πριν το ογκίδιο γίνει αντιληπτό με την ψηλάφηση. Ακόμα, η μαστογραφία είναι η μόνη εξέταση που μπορεί αξιόπιστα να αναδείξει τις μικροαποτιτανώσεις, οι οποίες σχετίζονται συχνά με το λεγόμενο πορογενές in situ καρκίνωμα. Η πρώτη προληπτική μαστογραφία αναφοράς πρέπει να γίνεται μεταξύ 35 και 40 ετών και να επαναλαμβάνεται στα 40 έτη. Μετά την ηλικία των 40 ετών η προληπτική μαστογραφία πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο (ετήσια μαστογραφία). Δεν υπάρχει ανώτατο ηλικιακό όριο διακοπής της μαστογραφίας. Η ετήσια μαστογραφία μείωσε τη θνησιμότητα από καρκίνο μαστού, πάνω από 30%. Επομένως, ο προληπτικός έλεγχος ασυμπτωματικών γυναικών με μαστογραφία, είναι η ΄΄καλύτερη μορφή θεραπείας΄΄ του καρκίνου του μαστού.

Νέοι τρόποι διάγνωσης και θεραπείας

Θεαματική αύξηση του χρόνου επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο μαστού σημειώθηκε τα τελευταία χρόνια, οφειλόμενη κυρίως στην πρόοδο που έχει συντελεσθεί, με τη χρήση νέων τεχνολογιών, στην έγκαιρη διάγνωση του υπ' αριθμόν ένα καρκίνου των γυναικών καθώς και στα νέα φάρμακα που ανακαλύφθηκαν,

Στον τομέα της διάγνωσης, με τη χρήση νέας τεχνολογίας και την αύξηση των γυναικών που κάνουν προληπτικό έλεγχο, έχουν αυξηθεί θεαματικά οι περιπτώσεις καρκίνου του μαστού που ανευρίσκονται είτε σε προδιηθητικό στάδιο (in situ) ή σε διηθητικό στάδιο αλλά με πολύ μικρό μέγεθος και κατά συνέπεια πολύ καλύτερη επιβίωση των ασθενών. Νέες τεχνολογίες είναι η ψηφιακή μαστογραφία, η ψηφιακή τομοσύνθεση, η μαγνητική μαστογραφία, η τομογραφία ποζιτρονίων, η στερεοτακτική εντόπιση του όγκου και η βιοψία όταν ο όγκος είναι ακόμα πολύ μικρός, ο μαμμοτόμος κ.α.

Στον τομέα της χειρουργικής θεραπείας, κυριαρχούν πλέον οι συντηρητικότερες δηλαδή οι μικρότερες σε έκταση επεμβάσεις. Σπάνια κάνουμε πλέον ριζικές επεμβάσεις και μαστεκτομές, ενώ συχνότερα κάνουμε ευρεία εκτομή του όγκου με διατήρηση του μαστού. Έτσι έχουμε καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα και με το συνδυασμό ακτινοθεραπείας, ίδια αποτελέσματα στην επιβίωση των ασθενών, όπως και στις ριζικότερες επεμβάσεις. Στο κομμάτι του λεμφαδενικού καθαρισμού της μασχάλης, σε επιλεγμένες και συγκεκριμένες περιπτώσεις, εφαρμόζεται η τεχνολογία του λεγόμενου φρουρού λεμφαδένα, με ελάττωση των επιπλοκών που συνοδεύει τον κλασσικό λεμφαδενικό καθαρισμό.

Στο φαρμακευτικό τομέα, πολλά νέα φάρμακα χημειοθεραπείας, ορμονοθεραπείας, νέες βιολογικές θεραπείες, μονοκλωνικά αντισώματα, αναστολείς της αρωματάσης και νέα κυτταροστατικά φάρμακα, χρησιμοποιούνται. 

Χάρη στις νέες τεχνολογίες, περίπου τα δύο τρίτα των γυναικών με καρκίνο μαστού σήμερα ζουν τουλάχιστον είκοσι χρόνια, σε σύγκριση με το 1990, που ζούσαν οι λιγότερες από τις μισές. Πολλές από αυτές τις γυναίκες πεθαίνουν τελικά από άλλη αιτία. Η θνητότητα στην Ελλάδα από τον καρκίνο του μαστού είναι σήμερα περίπου όπως και στον υπόλοιπο δυτικό κόσμο. Υπολογίζουμε γενικά ότι οι Ελληνίδες έχουν σήμερα 2% πιθανότητες να πεθάνουν από καρκίνο μαστού, όταν έχουν 40% πιθανότητες να πεθάνουν από στεφανιαία νόσο.

Συνοψίζοντας, μην ξεχνάμε ότι η καλύτερη θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού είναι η πρώιμη διάγνωση, που επιτυγχάνεται με την ετήσια προληπτική μαστογραφία, η οποία συνδυάζεται με αξιολόγηση και κλινική εξέταση από τον ειδικό στις παθήσεις μαστού, γιατρό.



 

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Γ. ΓΑΓΑΝΗΣ

ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ- ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΣ
ΜΑΣΤΟΛΟΓΟΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ-ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΑΣΤΟΥ
ΑΒΕΡΩΦ 10 ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ
ΤΗΛ. 2810333563 - 6072033000

Αρθρα Εβδομάδας